સરકારી યોજનાઓ અને દાખલાઓ માટે જરૂરી ડોક્યુમેન્ટ્સનું સંપૂર્ણ લિસ્ટ
સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવો હોય કે પછી કોઈ દાખલો કઢાવવો હોય, જો તમારી પાસે પહેલેથી જ બધા જ કાગળિયા (ડોક્યુમેન્ટ્સ) તૈયાર હોય, તો તમારું કામ એકદમ ફટાફટ અને સરળતાથી પતી જાય છે. તમારી આ જ તકલીફ દૂર કરવા માટે આજે અમે એકદમ દેશી અને સીધી ભાષામાં આખું લિસ્ટ તૈયાર કર્યું છે. તમારે આવકનો દાખલો કઢાવવો હોય, નોન-ક્રીમીલેયર કઢાવવું હોય કે પછી રેશન કાર્ડમાં નવા જન્મેલા બાળકનું કે વહુનું નામ ચડાવવું હોય… આ પોસ્ટમાં આપેલી યાદી પ્રમાણે કાગળિયા ભેગા કરીને ફાઈલ બનાવી લેજો, ક્યાંય પાછા નહીં પડો.
૧. આવકનો દાખલો કઢાવવા માટે કયા કાગળ જોઈશે?
આવકનો દાખલો ભણતરથી લઈને નોકરી અને બીજી સરકારી યોજનાઓમાં ડગલે ને પગલે જોઈએ છે. દર ત્રણ વર્ષે આ દાખલો નવો કઢાવવો પડે છે. તેના માટે તમારે આટલી વસ્તુઓ જોઈશે:
- અરજીનું ફોર્મ અને તમારો એક પાસપોર્ટ સાઈઝનો ફોટો.
- રેશન કાર્ડની ઝેરોક્ષ નકલ (આખા પરિવારના નામ દેખાય એ રીતે).
- ચૂંટણી કાર્ડની નકલ (ઓળખ માટે).
- સ્કૂલ લિવિંગ સર્ટિફિકેટ (LC) ની નકલ.
- તલાટી મંત્રીનો આવકનો દાખલો (ગામડામાં હોવ તો તલાટીનો રૂબરૂ દાખલો જરૂરી છે).
- છેલ્લું લાઈટ બિલ અથવા વેરાબિલ.
૨. જાતિનો દાખલો મેળવવા માટેનું લિસ્ટ
SC, ST કે બક્ષીપંચ (OBC) માં આવતા લોકો માટે આ દાખલો આખી જિંદગી કામ લાગે એવો છે. જાતિનો દાખલો કાઢવા માટે થોડા વધુ પુરાવા માંગે છે, જે નીચે મુજબ છે:
- ફોર્મ અને પાસપોર્ટ સાઈઝ ફોટો.
- રેશન કાર્ડની ઝેરોક્ષ.
- તમારું પોતાનું સ્કૂલ લિવિંગ સર્ટિફિકેટ.
- જો તમારી પાસે તમારો કોઈ જૂનો પુરાવો ન હોય તો પિતા, ભાઈ કે બહેનનું સ્કૂલ લિવિંગ સર્ટિફિકેટ (જેમાં જાતિ લખેલી હોય).
- રહેઠાણના પુરાવા તરીકે છેલ્લું લાઈટ બિલ.
- ગામના તલાટીનો આવક અને જાતિ અંગેનો દાખલો.
૩. નોન-ક્રીમીલેયર સર્ટિફિકેટ (ઓબીસી/બક્ષીપંચ માટે)
નોકરીની ભરતી હોય કે કોલેજમાં એડમિશન, ઓબીસી વાળા માટે જાતિના દાખલા કરતાં પણ આ નોન-ક્રીમીલેયર સર્ટી સૌથી વધુ માંગવામાં આવે છે. આના માટે તમારે થોડી સારી તૈયારી કરવી પડશે:
- નિયત કરેલું ફોર્મ અને ફોટો.
- રેશન કાર્ડની નકલ.
- અગાઉ કઢાવેલો જાતિનો દાખલો.
- સ્કૂલ લિવિંગ સર્ટિફિકેટ.
- પિતા કે વાલીની આવક દર્શાવતું સોગંદનામું (નોટરી રૂબરૂ કરાવેલું એફિડેવિટ).
- છેલ્લે ભરેલું લાઈટ બિલ.
- મામલતદાર કે ટીડીઓનો પાક્કો આવકનો દાખલો.
૪. ડોમિસાઈલ સર્ટિફિકેટ (રહેઠાણનો દાખલો)
તમે ગુજરાતના કાયમી રહેવાસી છો તે સાબિત કરવા માટે ડોમિસાઈલ સર્ટી માંગવામાં આવે છે, ખાસ કરીને મેડિકલ એડમિશન અને પોલીસની ભરતીઓમાં.
- ફોર્મ અને ફોટો.
- રેશન કાર્ડની ઝેરોક્ષ.
- સ્કૂલ લિવિંગ.
- તલાટીનો સળંગ ૧૦ વર્ષથી તમે ત્યાં જ રહો છો તેવો દાખલો.
- રહેઠાણ અંગેનું વકીલ પાસે કરાવેલું સોગંદનામું.
- લાઈટ બિલ.
- જન્મનો દાખલો.
- પોલીસ સ્ટેશનનો કોઈ ગુનો નોંધાયેલ નથી તેવો દાખલો (NOC).
૫. રેશન કાર્ડમાં નવું નામ દાખલ કરવા
ઘરમાં લગ્ન થઈને નવી વહુ આવે કે પછી નાના બાળકના જન્મ પછી તેનું નામ રેશન કાર્ડમાં ચડાવવાનું થાય, ત્યારે કોઈ એજન્ટને પૈસા આપવાની જરૂર નથી. આટલા કાગળ લઈને ઝોનલ ઓફિસે જતા રહો:
- રેશન કાર્ડમાં નામ ઉમેરવાનું ફોર્મ અને ફોટો.
- ઘરના મુખ્ય વ્યક્તિનું ચૂંટણી કાર્ડ અને રેશન કાર્ડની નકલ.
- જેનું નામ ચડાવવાનું છે તેનું આધાર કાર્ડ.
- બાળકના કિસ્સામાં તેનો જન્મનો દાખલો.
- નવી વહુનું નામ ચડાવવું હોય તો તેના પિયરના રેશન કાર્ડમાંથી નામ કમી કરાવ્યાનો દાખલો (કમીનો દાખલો ખાસ ભૂલતા નહીં, નહીંતર ફોર્મ પાછું આવશે).
૬. નવું આધાર કાર્ડ કઢાવવું હોય તો શું જોઈએ?
આધાર કાર્ડમાં હવે પહેલા જેવી સરળતા નથી રહી, બહુ કડક નિયમો થઈ ગયા છે. નવું આધાર કાર્ડ કઢાવવા માટે તમારી પાસે બે પ્રકારના પ્રૂફ હોવા જ જોઈએ:
- ઓળખનો પુરાવો (ID Proof): પાન કાર્ડ, ચૂંટણી કાર્ડ, ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ અથવા પાસપોર્ટમાંથી કોઈ એક વસ્તુ.
- સરનામાનો પુરાવો (Address Proof): રેશન કાર્ડ, લાઈટ બિલ, અથવા તો ગેસની બુકની ઝેરોક્ષ.
૭. રોજગાર કાર્ડ કઢાવવા માટેના ડોક્યુમેન્ટ્સ (નવું અને જૂનું)
તમે ભણી રહ્યા છો કે ભણી લીધું છે, સરકારી નોકરી મેળવવા માટે રોજગાર કચેરીમાં નામ નોંધાવેલું હોવું બહુ જરૂરી છે.
- નવા રોજગાર કાર્ડ માટે: ફોર્મ, ફોટો, રેશન કાર્ડ, આધાર કાર્ડ, તમે જે ભણ્યા છો એ તમામ માર્કશીટ અને નામ-કામનો દાખલો, બેંકની પાસબુકની નકલ, તલાટીનો દાખલો અને લાઈટ બિલ.
- જૂના કે અન્ય રોજગાર કાર્ડ માટે: ઉપરના બધા કાગળિયા ઉપરાંત તમારું જૂનું રેશન કાર્ડ અને નિવાસ સંમતિનું સોગંદનામું જોઈશે.
૮. વિધવા સહાય યોજનાનો લાભ લેવા માટે
ઘરમાં કમાનાર પુરુષનું અવસાન થાય ત્યારે બહેનોને આર્થિક ટેકો આપવા સરકાર વિધવા સહાય (ગંગા સ્વરૂપા યોજના) આપે છે. આ ફોર્મ ભરવા માટે બહેનોએ આ કાગળિયા સાચવીને રાખવા:
- અરજી ફોર્મ અને પાસપોર્ટ ફોટો.
- રેશન કાર્ડ અને સ્કૂલ લિવિંગ સર્ટિફિકેટની નકલ.
- પતિના મરણનો દાખલો (મ્યુનિસિપાલિટી કે ગ્રામ પંચાયતનો).
- ચૂંટણી કાર્ડ અને છેલ્લું લાઈટ બિલ.
- જો સંતાનો હોય તો સંતાનોની જન્મ તારીખના દાખલા.
૯. નિરાધાર વૃદ્ધ સહાય યોજના
જે વૃદ્ધ મા-બાપની ઉંમર થઈ ગઈ છે અને દીકરાઓ સહારો નથી આપતા, એવા વડીલો માટે આ યોજના આશીર્વાદ રૂપ છે. પેન્શન ચાલુ કરાવવા આટલું જોઈશે:
- ફોર્મ અને ફોટો.
- રેશન કાર્ડ અને સ્કૂલ લિવિંગ (ઉંમર સાબિત કરવા).
- ચૂંટણી કાર્ડની નકલ.
- બેંકની પાસબુકની ઝેરોક્ષ (જેમાં પેન્શન જમા થશે).
- આધાર કાર્ડ.
(જો ક્યારેક સહાય મંજૂર કરવામાં મુશ્કેલી પડે અને લાયકાત હોવા છતાં ના મંજૂર થાય તો: જૂની મંજૂરીની નકલ, બેંક પાસબુક, આધાર કાર્ડ, ચૂંટણી કાર્ડ સાથે ફરીથી અપીલ કરી શકાય છે.)
૧૦. પીએમ આવાસ યોજના અને મા અમૃતમ (વાત્સલ્ય) કાર્ડ
- પીએમ આવાસ યોજના (BLC) માટે: જો તમારે મકાનની સહાય લેવી હોય તો તમારી પાસે પ્લોટની સનદ, ૭/૧૨ નો ઉતારો, ભરેલા વેરાની પહોંચ, આધાર કાર્ડ અને ચૂંટણી કાર્ડ હોવા જરૂરી છે.
- મા અમૃતમ / મા વાત્સલ્ય કાર્ડ માટે: દવાખાનામાં ૫ લાખ સુધીની મફત સારવાર આપતું આ કાર્ડ કઢાવવા માટે ફોર્મ અને ફોટો, રેશન કાર્ડ, ચૂંટણી કાર્ડ, આધાર કાર્ડ અને ખાસ તો મામલતદારનો ‘આવકનો દાખલો’ જોઈશે. આવક મર્યાદામાં હશે તો જ આ કાર્ડ નીકળશે.
૧૧. દિવ્યાંગ (વિકલાંગ) સર્ટી અને લઘુમતીનો દાખલો
- દિવ્યાંગ સર્ટી માટે: ફોર્મ, ફોટો, રેશન કાર્ડ, લિવિંગ સર્ટિફિકેટ, જન્મનો દાખલો, ચૂંટણી કાર્ડ અને લાઈટ બિલ. આ ઉપરાંત સિવિલ હોસ્પિટલના સિવિલ સર્જનનું મેડિકલ સર્ટિફિકેટ પણ જોડવું પડે છે.
- ધાર્મિક લઘુમતીના દાખલા માટે: ફોર્મ, રેશન કાર્ડ, લિવિંગ સર્ટી, તલાટીનો આવકનો દાખલો, લાઈટ બિલ અને ખાસ કરીને સ્કૂલના આચાર્યનો તેમના લેટરપેડ પર લખેલો દાખલો જોઈશે.
થોડીક કામની અને અગત્યની વાત:
જ્યારે પણ તમે કોઈ ફોર્મ ભરવા જાવ, ત્યારે અસલ (ઓરિજિનલ) ડોક્યુમેન્ટ હંમેશા પોતાની સાથે જ રાખવા. ઝેરોક્ષની ક્યારેય એક જ કોપી ન રાખવી, ઓછામાં ઓછી ૩-૪ સેટ ઝેરોક્ષ કરાવીને જ ઘરેથી નીકળવું. ઘણીવાર સાહેબો કાગળિયા પર ટ્રુ-કોપી (True Copy) માંગતા હોય છે, એટલે બની શકે તો ગેઝેટેડ ઓફિસર કે આચાર્ય પાસે અગાઉથી જ ઝેરોક્ષ પર સહી-સિક્કા કરાવી લેવા જેથી ધક્કો ન થાય.
અમે આ લિસ્ટ સરકારી માર્ગદર્શિકા મુજબ એકદમ સરળ ભાષામાં મૂકવાનો પૂરો પ્રયાસ કર્યો છે. તમારી આસપાસ, સગા-સંબંધીઓમાં કે વોટ્સએપ ગ્રુપમાં એવા ઘણા લોકો હશે જેમને સરકારી કચેરીના ધક્કા ખાવા પડતા હશે. એ બધા સુધી આ માહિતી ચોક્કસ પહોંચાડજો, જેથી કોઈ ગરીબ કે જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિ માત્ર એક કાગળિયાના અભાવે સરકારી સહાયથી વંચિત ન રહી જાય.